Rdestowiec japoński to bylina o szybkim tempie wzrostu i dużej produktywności surowca. Jest ceniony w zielarstwie za wysoką zawartość polifenoli, zwłaszcza resweratrolu i emodyny. Jego kłącze od dawna stosowano w tradycyjnych systemach medycznych Azji, a w Europie roślina wzbudza zainteresowanie ze względu na stabilność chemiczną związków i łatwość zbioru w terenie.
Nazwa łacińska i polska
Reynoutria japonica Houtt. (syn. Polygonum cuspidatum, Fallopia japonica) – rdestowiec japoński.
Rodzina botaniczna
Polygonaceae – rdestowate. Rodzina wyróżnia się obecnością polifenoli, łodygami z wyraźnymi węzłami, liśćmi z ogonkami oraz charakterystyczną pochwą liściową (tzw. ochreą).
Pochodzenie i występowanie
Gatunek pochodzi z Japonii, Korei i północnych Chin. W Europie i Ameryce Północnej jest szeroko zadomowiony jako roślina inwazyjna. Najlepiej rośnie na glebach żyznych, umiarkowanie wilgotnych, przy pH 5–8. Preferuje stanowiska słoneczne: skarpy, brzegi cieków, nieużytki i nasypy. Występuje od poziomu morza do ok. 1500 m n.p.m.
Charakterystyka
Wygląd i identyfikacja
Rdestowiec japoński osiąga 2–3,5 m wysokości. Łodygi są grube, puste, kolankowate, przypominające bambus, często z czerwonymi plamkami. Liście duże, szerokie, trójkątno-jajowate, 8–15 cm długości, o ostro zakończonym wierzchołku.
Kwiaty drobne, kremowobiałe, zebrane w luźne wiechy, pojawiają się od sierpnia do września. Kłącze mocne, zdrewniałe, o żółtopomarańczowym kolorze i wyraźnym ziemistym zapachu.
Gatunki podobne, jak rdestowiec sachaliński, różnią się większymi liśćmi i wyższą sylwetką.
Składniki aktywne
Surowiec (Rhizoma Reynoutriae) zawiera:
– resweratrol (zwykle 0,1–1%, zależnie od stanowiska),
– emodynę,
– fizjonę,
– rutynę i inne flawonoidy,
– katechiny.
Polifenole wykazują dobrą stabilność podczas suszenia, jeśli surowiec chroniony jest przed światłem i wilgocią. Zawartość resweratrolu wzrasta przy dużym nasłonecznieniu oraz na glebach umiarkowanie suchych.
Zbiór i przygotowanie surowca
Kłącza zbiera się jesienią (wrzesień–listopad) lub wczesną wiosną, zanim roślina zacznie intensywnie rosnąć. Najwyższej jakości surowiec pochodzi ze stanowisk słonecznych i niepodmokłych.
Po wykopaniu kłącza należy oczyścić, przeciąć na mniejsze fragmenty i suszyć w temperaturze 35–45°C, przy stałej cyrkulacji powietrza. Przechowywać w szczelnych pojemnikach, w suchym miejscu, bez dostępu światła.
Cechy identyfikacyjne surowca: twarda struktura, intensywnie żółty przekrój, włóknistość, charakterystyczny zapach kłącza.
Uwagi dla zielarzy
Surowiec wysokiej jakości ma:
– wyraźny, żółtopomarańczowy kolor,
– równy, czysty przekrój bez oznak pleśni,
– naturalny ziemisty aromat,
– twardą i zwartą strukturę.
Rośliny z terenów podmokłych mogą zawierać mniej polifenoli. Warto zwracać uwagę na obecność zanieczyszczeń mineralnych, które często pozostają w kłączach zbieranych z gleb ciężkich.
Ciekawostka kulturowa
W Japonii młode pędy rdestowca były spożywane jako warzywo, a kłącza stosowano w tradycyjnych praktykach zielarskich. Do Europy sprowadzono go w XIX wieku jako roślinę ozdobną, po czym szybko stał się jednym z najbardziej ekspansywnych gatunków na kontynencie.
Przepisy z rdestowcem japońskim znajdziesz w „Zioła – opisy i właściwości”.
Bibliografia:
- EMA. Assessment report on Polygonum cuspidatum, rhizoma. European Medicines Agency, 2012.
- Wichtl M. Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals. Medpharm Scientific Publishers, 2004.
- Peng W. et al. “Chemical constituents and pharmacological activities of Polygonum cuspidatum.” Journal of Ethnopharmacology, 2013.
- Duke J.A. Handbook of Medicinal Herbs. CRC Press, 2002.
- Kim H., Song M.J. “Seasonal variation of resveratrol and polydatin in Reynoutria japonica.” Industrial Crops and Products, 2014.
Treści zawarte w tym artykule mają wyłącznie charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani zaleceń terapeutycznych w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Przed zastosowaniem jakichkolwiek opisanych metod, produktów lub suplementów diety należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym specjalistą. Autor oraz wydawca artykułu nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie przedstawionych informacji ani za ich skutki.
