Majeranek ogrodowy to jedna z tych roślin, które większość osób zna z kuchni, a znacznie rzadziej z domowej apteczki. Tymczasem w tradycji zielarskiej Europy Środkowej był on klasycznym ziołem „na żołądek”. W klasztornych ogrodach średniowiecznych uprawiano go obok mięty i szałwii, a w medycynie ludowej stosowano przy bólach brzucha, przeziębieniach i katarze.
Obecnie majeranek wraca do łask — szczególnie w łagodnych zaburzeniach trawienia, takich jak wzdęcia, uczucie pełności po posiłku czy napięcie jelitowe. W przeciwieństwie do silnych ziół goryczowych działa delikatnie, dlatego dobrze nadaje się do samodzielnej fitoterapii domowej.
(Szczegóły botaniczne i morfologię rośliny znajdziesz w Leksykonie ziół).
Właściwości lecznicze
Surowcem jest ziele majeranku (Herba Majoranae). Najważniejszym składnikiem czynnym jest olejek eteryczny, którego zawartość waha się zwykle od 1 do 3,5% [1].
Główne składniki:
- terpinen-4-ol
- sabinen
- γ-terpinen
- linalol
- borneol
[1][2]
Obecne są także flawonoidy oraz kwasy fenolowe, szczególnie kwas rozmarynowy [2].
Działanie rozkurczowe i wiatropędne
Najważniejsze działanie terapeutyczne majeranku dotyczy przewodu pokarmowego. Związki terpenowe działają spazmolitycznie na mięśnie gładkie jelit. Zmniejszają napięcie ściany jelita i ograniczają bolesne skurcze — mechanizm typowy dla roślin z rodziny jasnotowatych [2].
Dlatego napar z majeranku:
- zmniejsza wzdęcia
- łagodzi kolki
- redukuje uczucie rozpierania brzucha
Pobudzanie wydzielania soków trawiennych
Olejek eteryczny pobudza wydzielanie śliny i soku żołądkowego, poprawiając trawienie białek i tłuszczów. To wyjaśnia tradycyjne dodawanie majeranku do ciężkich potraw — pełnił funkcję naturalnego środka trawiennego [3].
Działanie przeciwbakteryjne
Badania mikrobiologiczne potwierdzają aktywność olejku majerankowego wobec bakterii jelitowych, m.in. Escherichia coli i Staphylococcus aureus [4]. Ograniczenie nadmiernej fermentacji bakteryjnej przekłada się bezpośrednio na zmniejszenie gazów jelitowych.
Działanie przeciwzapalne i ochronne
Kwas rozmarynowy wykazuje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Wspiera regenerację błony śluzowej przewodu pokarmowego i może łagodzić podrażnienia żołądka [2].
Łagodne działanie uspokajające
Tradycyjnie majeranek stosowano także przy napięciowych bólach głowy i bezsenności. Współcześnie interpretuje się to jako efekt wpływu olejku na układ nerwowy autonomiczny — rozluźnienie jelit często idzie w parze z obniżeniem napięcia nerwowego [3].
Zastosowanie
Chcesz wspomóc trawienie po ciężkim posiłku? Najprostszą formą jest napar.
Napar na wzdęcia i niestrawność
1 łyżka ziela
250 ml wrzątku
Parzyć pod przykryciem 10 minut.
Dawkowanie:
2–3 razy dziennie po szklance po posiłku.
Czas stosowania: 1–2 tygodnie.
Napar przy kolce jelitowej
½ łyżeczki ziela
150 ml wody
Parzyć 7–8 minut.
Pić małymi porcjami kilka razy dziennie.
Mieszanka trawienna
- majeranek 40 g
- kminek 30 g
- mięta pieprzowa 30 g
1 łyżkę zalać szklanką wrzątku i parzyć 10 minut.
Stosować przy uczuciu pełności, odbijaniu i napięciu jelit.
Inhalacja przy katarze
1 łyżka ziela na miskę gorącej wody.
Wdychać parę 5 minut — działa udrażniająco i antyseptycznie.
Przeciwwskazania
Majeranek jest ziołem bezpiecznym, ale należy zachować ostrożność.
Nie zaleca się:
- w ciąży (duże dawki mogą pobudzać mięśnie gładkie) [1]
- u osób z alergią na jasnotowate
- przy nasilonej chorobie refluksowej (u części osób może nasilać zgagę)
Interakcje:
Może nasilać działanie leków uspokajających.
Olejek eteryczny nie powinien być stosowany doustnie bez nadzoru specjalisty.
Porady praktyczne
Zbiór
Zbieramy w okresie tuż przed kwitnieniem, gdy zawartość olejku jest najwyższa.
Najlepsza pora: słoneczny, suchy dzień, późny poranek.
Suszenie i przechowywanie
Suszyć w temperaturze do 35°C, w cieniu i przewiewie.
Zbyt wysoka temperatura niszczy olejek eteryczny.
Przechowywać:
- w szczelnym szkle
- bez dostępu światła
- do 12 miesięcy
Domowa uprawa
- stanowisko: pełne słońce
- gleba: lekka i przepuszczalna
- podlewanie: umiarkowane
- dobrze rośnie w donicy
Przygotowanie preparatów
- zawsze parz pod przykryciem (olejek ulatnia się z parą)
- przed zaparzaniem lekko rozetrzyj ziele — zwiększa to ekstrakcję olejku
- przy wzdęciach pij napar ciepły, nie gorący
Bibliografia
- European Medicines Agency (EMA). Assessment report on Origanum majorana L., herba. EMA/HMPC/342334/2013.
- Wichtl M. (red.). Herbal Drugs and Phytopharmaceuticals: A Handbook for Practice on a Scientific Basis. 3rd ed., Medpharm Scientific Publishers, Stuttgart 2004.
- Ożarowski A., Jaroniewski W. Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987.
- Baser K.H.C., Buchbauer G. (red.). Handbook of Essential Oils: Science, Technology, and Applications. CRC Press, Boca Raton 2010.
Treści zawarte w tym artykule mają wyłącznie charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowią porady medycznej, diagnozy ani zaleceń terapeutycznych w rozumieniu obowiązujących przepisów prawa. Przed zastosowaniem jakichkolwiek opisanych metod, produktów lub suplementów diety należy skonsultować się z lekarzem lub wykwalifikowanym specjalistą. Autor oraz wydawca artykułu nie ponoszą odpowiedzialności za decyzje podjęte na podstawie przedstawionych informacji ani za ich skutki.
